Эй унда! Шыйыҡ кислород үҫемлектәре менән тәьмин итеүсе булараҡ, мин йыш ҡына был үҫемлектәрҙә криоген айырыу принцибы тураһында һораған. Был мауыҡтырғыс тема, һәм мин уны һеҙҙең менән бүлешергә тулҡынланам.
Тимәк, шыйыҡ кислород үҫемлегендә криоген айырыу нимә ул? Хәйер, криоген айырыу — һауаның төрлө компоненттарын айырыу өсөн ифрат түбән температуралар ҡулланған процесс. Һауа башлыса азоттан (78% тирәһе), кислород (21% тирәһе), аргон, углекислый газ һәм неон кеүек башҡа газдарҙан тора. Шыйыҡ кислород үҫемлегенең маҡсаты – һауанан таҙа кислород сығарыу.
Әйҙәгеҙ, криоген айырыу процесында ҡатнашҡан төп аҙымдарҙы аңлауҙан башлайыҡ.
1. Һауа ҡыҫылыуы
Шыйыҡ кислород заводында тәүге аҙым – килгән һауаны ҡыҫыу. Был һауа компрессорҙары ярҙамында эшләнә. Һауаны ҡыҫыу уның баҫымын арттыра, шулай уҡ температураһын күтәрә. Ҡыҫылғандан һуң һауа һыуытылған, ҡыҫыу ваҡытында барлыҡҡа килгән йылылыҡты бөтөрөү өсөн. Был, ғәҙәттә, ҡыҫылған һауаны йылылыҡ алмаштырғыс аша үткәреү юлы менән өлгәшелә, унда ул йылылыҡ менән һыуытҡыс шыйыҡсаһы менән алмаштыра.
Артабан ҡыҫылған һәм һыуытылған һауа фильтр аша үткәрелә, ниндәй ҙә булһа туҙан, киҫәксәләр йәки бысраҡтарҙы бөтөрөү өсөн. Был мөһим, сөнки был бысраҡтар процестың артабанғы этаптарында проблемалар тыуҙыра ала.
2. Һыуытыу һәм таҙартыу алдынан
Һауа ҡыҫылғандан һәм фильтрланғандан һуң, уны артабан һыуытҡыста һыуыталар. Һауа температураһын төшөрөү өсөн һыуытҡыс һыуытҡыс ҡуллана. Һауа һыуытҡандан һуң, һауа таҙартыу системаһына инә. Был системаның төп маҡсаты – һауанан һыу парын, углекислый газды һәм башҡа эҙ бысраҡтарын бөтөрөү. Был бысраҡтар криоген айырыу процесында ҡулланылған түбән температурала туңып, ҡорамалдарҙы тығыла ала.
Таҙартыу, ғәҙәттә, молекуляр эләктереп ҡулланып эшләнә. Молекуляр эләктереүҙәр — улар ҙурлығына һәм формаһына нигеҙләнеп, айырым молекулаларҙы һайлап адсорбциялай алған пористый материалдар. Һыу пары һәм углекислый газды молекуляр эләктереүҙәр адсорбциялай, ул таҙа, ҡоро һауа ҡалдыра.
3. Криоген һыуытыу
Таҙартыуҙан һуң һауа криоген һыуытыуға әҙер. Һауа бер нисә йылылыҡ алмаштырғыстары һәм киңәйтеү турбиналары аша үткәрелә. Йылылыҡ алмаштырғыстарҙа һауа айырыу процесының һалҡын продукттары менән йылылыҡ менән алмашына, мәҫәлән, шыйыҡ азот һәм шыйыҡ кислород. Был яйлап һауа температураһын түбәнәйтә.
Киңәйтеү турбиналары криоген һыуытыу процесында мөһим роль уйнай. Юғары - баҫым һауаһы киңәйтеү турбинаһы аша үтә, ул киңәйә һәм эшләй. Был киңәйтеү температураның һиҙелерлек төшөүенә килтерә, нисек ҡыҫылған һауа банкаһының баҫымды ебәргәндә һыуыҡ була. Һауа артабан һыуытылған һайын, ахыр сиктә ул үҙенең шыйыҡланыу нөктәһенә етә.
4. Дистилляция
Һауа шыйыҡландырылғас, дистилляция колоннаһына инә. Дистилляция колонкаһы — криоген айырыу процесының йөрәге. Ул һауа компоненттарының ҡайнау нөктәләрендәге айырмаға ҡарап эшләй. Азоттың түбән ҡайнау температураһы (-195,8°С) кислород менән сағыштырғанда (-183°С) бар.
Дистилляция колоннаһында шыйыҡ һауа билдәле бер кимәлдә индерелә. Шыйыҡ һауа бағана аша күтәрелгән һайын, азот, унда түбән ҡайнау температураһы түбәнерәк, беренсе булып парлана. Парланған азот бағананың өҫкө өлөшөнә күтәрелә, унда ул продукт булараҡ йыйыла. Шул уҡ ваҡытта ҡайнау температураһы юғарыраҡ булған кислород шыйыҡ хәлдә ҡала һәм колонна төбөндә йыя.
Дистилляция колонкаһы лотоктар йәки ҡаплау материалдары менән эшләнгән, пар һәм шыйыҡса араһындағы контакт майҙанын арттырыу өсөн. Был айырыу һөҙөмтәлелеген арттыра, компоненттар өсөн күберәк мөмкинлектәр бирә, йылылыҡ һәм масса алмашыу.
5. Продукт йыйынтығы һәм һаҡлау
Айырылған азот һәм кислород дистилляция колоннаһынан йыйыла. Кислород, ул беҙҙең төп продукт шыйыҡ кислород заводында, артабан эшкәртелә һәм һаҡлана. Ғәҙәттә, уны һаҡлау цистерналарына насос менән шөғөлләнә, унда уны түбән температурала шыйыҡ хәлдә тоторға мөмкин.
Артабан шыйыҡ кислородты төрлө ҡулланыу өсөн ҡулланырға мөмкин, мәҫәлән, тын алыу проблемалары менән ауырығандар өсөн медицина өлкәһендә, металл сәнәғәтендә ҡырҡыу һәм иретеп йәбештереү өсөн, химия сәнәғәтендә окисланыу реакциялары өсөн.
Хәҙер, мин телгә алырға теләйем, ҡайһы бер продукция беҙ тәҡдим итәбеҙ, шыйыҡ кислород заводы менән тәьмин итеүсе. Әгәр һеҙ’ы ҡыҙыҡһыныу шыйыҡ кислород заводы төҙөү, һеҙ беҙҙең тикшерергә мөмкинҺыулы кислород заводы төҙөүбит. Ул ентекле мәғлүмәт бирә, нисек беҙ һеҙгә ярҙам итә ала, тип ойошторорға дәүләт - сәнғәт шыйыҡ кислород заводы.
Беҙҙә лә бар.Һыулы кислород быуыны заводыварианттары. Был үҫемлектәр беҙ фекер алышҡан криоген айырыу принцибы ярҙамында шыйыҡ кислородты һөҙөмтәле генерациялау өсөн тәғәйенләнгән. Ә әгәр һеҙ генерал эҙләйһегеҙКислород шыйыҡ үҫемлек, беҙ һине лә ҡаплаған.
Әгәр һеҙ баҙарҙа шыйыҡ кислород заводы йәки ниндәй ҙә булһа һорауҙар тураһында криогенный айырыу процесы, тартынмағыҙ, ярҙам итеү өсөн. Беҙ бында ярҙам итеү өсөн һеҙгә иң яҡшы хәл итеү өсөн һеҙҙең ихтыяждар. Һеҙ’бәләкәй бизнес эҙләү өсөн компактный шыйыҡ кислород заводы йәки ҙур сәнәғәт объекты мохтаж юғары - ҡәҙерле станцияһы, беҙ һеҙҙең менән эшләй ала, һеҙҙең талаптарҙы ҡәнәғәтләндерергә.
Һүҙҙе йомғаҡлап, шыйыҡ кислород үҫемлегендә криоген айырыу ҡатмарлы, әммә юғары һөҙөмтәле процесс булып тора. Һауа компоненттарының төрлө ҡайнау нөктәләренән файҙаланып, ифрат түбән температуралар ҡулланып, беҙ һауанан таҙа кислород сығара алабыҙ. Был’ы технология, йылдар дауамында рафинацияланған һәм күп тармаҡтарҙа мөһим роль уйнауын дауам итә.
Һылтанмалар
- 1997 йылда был йүнәлештәге эштәрҙең иң мөһимдәренең береһе булып тора. Газ таҙартыу. Гольф нәшриәт компанияһы.
- Перри, Р.Х., & Грин, Д.В. (1997). Перриның химия инженерҙары ҡулланмаһы. Макгроу - Хилл.
